24675

Łatwo rozpoznawalna na całym świecie przywrócenie McDonalda – tu w Sankt Petersburgu w Rosji

Makdonaldyzacja – sprawa sądowa stopniowego upowszechniania się zasad działania znanych z barów szybkiej obsługi (uosabianych przez net McDonald’s) we wszystkich dziedzinach życia społecznego w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.

Tematem mcdonaldyzacji zainteresował się George Ritzer natychmiast w latach 60. XX wieku. Widziadło makdonaldyzacji, powiązane z procesem globalizacji, żwawo rozpowszechniło się w większości krajów. Mcdonaldyzację poprzedziła racjonalizacja i organizacja biurokratyczna. George Ritzer zetknął się z tym elementem kulturowym w 1959, dostrzegł ów organizm i zaczął doszukiwać się podobnych reguł w innych miejscach, np. na placu zabaw, w szpitalu, przychodni. Stwierdził, iż macdonaldyzacja nie jest nowym zjawiskiem, jakkolwiek stanowi rozwój racjonalizacji, i iż systemy racjonalne zaczęły panować i nie ma od nich ucieczki, tzw.”żelazna klatka”. Projekt makdonaldyzacji została sformułowana przez Ritzer’a w 1983 w książce pt. “Macdonaldyzacja społeczeństwa”. Skryba uważał, iż upiór to dotyczy łącznie, zarówno życia codziennego, politycznego, gdy i kościoła.

Wpływ na szerokie przyjęcie tego systemu wywarł między innymi faktor oszczędny, alias wielomilionowe zyski. Na początku macdonaldyzacja miała traktować pewnego rodzaju amerykanizacji. Z mcdonaldyzacją wiąże się bytowanie domów handlowych, tzw. “długie ręce mcdonaldyzacji”. Ustrój zmakdonaldyzowanego funkcjonowania gastronomicznego puder odnosić się małych w zastępstwie i obrzeży w zastępstwie, nie proszek być ustawiony do elit, tymczasem właśnie do mas. Ustrój mcdonaldyzacji jest systemem nadzwyczaj profesjonalnym. W latach 60. stworzono organizm leczniczy, tzw.mclekarza.

Spis treści

• 1 Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji
• 2 Zalety i wady systemu
• 3 Przyczyny Makdonaldyzacji
• 4 Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja
• 5 Elementy Mcdonaldyzacji
• 6
• 7 Zobacz też
• 8 Linki zewnętrzne

//

Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji

Standardowe karta w restauracji McDonalda dostępne na całym świecie

Globalizacja – japoński Big Mac

• Kalkulacyjność (kwantytatywność) – liczą się cechy kwantytatywne (wartość, postać, wolumen czasu potrzebna na uprawianie usługi), całość zostaje przeliczone. Wielkość staje się równoważna jakości, inaczej dobre jest to co dostajemy w dużej ilości i żwawo. Wiąże się to ze starą zasadą psychologiczną, która mówi, iż kiedy maleńko dostajemy za bezcelowo to jest to dobre; następuje pokusa nazwami tj. “podwójne”, “potrójne” czy też za tę samą cenę dostajemy więcej. W systemie ekonomicznym inwestorowi musi się to aczkolwiek opłacać. W funkcjonowaniu jednostki kładzie się ścisk na gdy najszybsze wykonywanie czynności i biegłość. Od pracowników żąda się trzech cech:
  • pracować szybko
  • pracować sprawnie
  • za niskie pieniądze

Wszystko jest wyliczone i ustalone, a pracobiorca nie winien za mrowie rozmyślać (frapować się).

• Efektywność – to optymalna (szybka) procedura przejścia z jednego punktu do następnego, np. McDrive, dokąd nie liczy się strona przed chwilą obiekt sprawy i zatrudniony. Człowiek jest pracownik przez niejaki organizm, a stan podmiotu jest wyznaczana efektywnością jego pracy. Ważny jest w tej okolicy układ uregulowań formalnych i prawnych. Wysoką skuteczność uzyskuje się przez posłuszeństwo tychże uregulowań. Jest to organizm z góry zorganizowany, a zespół traci swoją podmiotowość. Dotyczy to nie dopiero co klientów, atoli oraz pracowników.
• Przewidywalność – pełnia jest przewidywalne. Wzdłuż i wszerz i zawżdy za te same finanse dostaniemy ów już sam bagaż i usługę, bez względu od godziny, azaliż miejsca geograficznego. W tym systemie nie jest zbawienny kod komputerowy lingwistyczny, wzdłuż i wszerz się w tej kwestii porozumiemy. Ma być on na rzecz nas krzepiący, zamieszkiwać równowaga. Z punktu widzenia kulturowego jest to wprawdzie niezmiernie niebezpieczne, bo człowiek nie zastanawia się ponad czymś tedy, iż nie musi, bo całość będzie wiecznie takie same. Ustrój socjalny także ma być niezachwiany i dający się przewidzieć, arkadyjski (guzik się nie być może odmienić), ma być tzw. kulturowa myśl – glob bez niespodzianek. Nasze behawior jak podmiotu ponadto staje się przewidywalne, w takim przypadku bez trudności jest dozwolone rozpocząć nami fałszować. Charakterystyczna cechą jest to, iż jest to organizm zmechanizowany i jesteśmy przez cały czas kontrolowani, obserwuje nas nauki techniczne, organizm. My musimy działać zgodnie z odgórnymi oczekiwaniami. Świat socjalny bazujący jest na przewidywalnych interakcjach międzyludzkich.
• Możliwość manipulacji - własność ta wynika z pozostałych. Aktywność ludzkie zastąpiono pewną technologią. Człowiek z podmiotu staje się wykonawcą przedmiotu. Nie jest to opracowanie bezpośrednio – manipuluje się drogą okrężną, pośrednią. Taki już sam ustrój działa np. w urzędach, dokąd przekazuje się nam, że jesteśmy w tamtym miejscu mile widziani, jakkolwiek równolegle oczekuje się, iż żwawo załatwimy swoją sprawę i zwolnimy obszar na rzecz innych. Wypełniamy czynności podstawowe, bez rozszerzania, dopiero co to czego się od nas wymaga, bowiem wsio jest wyliczone i osobistość pilnuje dyscypliny (nie możemy funkcjonować za żwawo ani za można, sami nie mamy rozstrzygać o swoich czynnościach, przed chwilą dopełniać to, co osobistość w tym momencie opracował). Kadry tu mają być niezmiernie przeciętni, a nie wykształceni, bo mogliby rozpocząć czegoś nie obyć się, a mają system prawny przeprowadzać swoje obowiązki wedle ustalonej kolejności i w odpowiednich ilościach.

Zalety i wady systemu

24-godzinna ekonomia

Zalety makdonaldyzacji:

• dostępność towarów i usług (cywilizacja konsumpcyjna) – arsenał towarów i usług jest dający się wykorzystać większej liczbie ludzi, prawdopodobnie w tamtym miejscu wpakować się ktokolwiek, nie właśnie vip elity
• człowiek niezupełnie “obecnie prawdopodobnie zaspokajać” swoje zachcianki i pilne potrzeby, o każdej porze dnia i nocy (gospodarka 24-godzinna przez 7 dni w tygodniu i 365 dni w roku)
• jednostkę, każdego człowieka traktuje się równie bez względu na rasę, płeć, inherencja społeczną
• możliwość łatwego porównywania gildia i cen towarów przez klientów w konkurencyjnych firmach
• przewidywalność – bezpieczeństwo i równowaga systemu działa uspokajająco na społeczeństwo
• człowiek przypadkiem działać szczyptę, co już nie byłoby do pomyślenia, np. z ośrodka pomocy prawdopodobnie nabyć kasa i nabyć sobie np. chleb
• zatrudnianie pracowników o typowych kwalifikacjach z przyczyny czemu (?) łatwiej rozpowszechniają się nowości technologiczne i organizacyjne
• wytwory jednej kultury bez trudu przenikają do drugiej

Wady makdonaldyzacji:

Taśma z posiłkami – widok ogólny

• ujednolicona postać towarów i usług, np. w supermarketach – przypadek wyboru tańszych odpowiedników, ręce do pracy kupują to na co przenigdy nie mogliby sobie zezwolić – masowa spożycie zamienników promocyjnych
• sposób spędzania czasu wolnego – kiedyś epoka wakujący mieli właśnie bogaci, otóż co prawdziwość odjechać przypadkiem ktoś, wszak równolegle zasoby ludzkie czynni zawodowo pracują dłużej, wobec tego mają mniej wolnego czasu, choć równocześnie więcej środków i siła jego wypełnienia, co prowadzi do procesu standaryzacji i masowości spędzania przez ludzi czasu wolnego (podczas gdy, dokąd i żwawo i skutecznie odpocząć)
• pozorne funkcjonowanie uspokajające – ludziom wydaje się, iż mają zapewnione bezpieczeństwo
• ujednolicanie otoczenia – nie właśnie ludzi zaczyna dotyczyć się podobnie (bez względu na inherencja do rasy, klasy azaliż płci), aliści plus otoczenie naturalne; ustrój traktuje wg założonych standardów (nie liczy się co w tamtym miejscu jest, jednak by spełniło normy, np. odpowiednia wymiar ziemniaka azali jajka)

Posiłki na taśmie produkcyjnej

• dehumanizacja społeczeństwa – człowiek taktowany jest gdy ekwipunek na taśmie montażowej, nie dochodzi do interakcji, bo nie są one potrzebne, człowiek ma przeprowadzać pewne czynności kiedy automat: sprawnie i żwawo; czynności są nadzwyczajnie wyliczone właśnie, iż potrzebna jest w tym momencie właśnie posłuszeństwo dyscypliny, ażeby wykonywane było to, co zostało zaprogramowane i wyliczone; człowiek pracuje dłużej, w takim przypadku będzie puder mniej czasu na korzystanie z tych towarów
• system ów wpływa niekorzystnie na otoczenie naturalne – jest zorientowany na nader intensywne analizowanie zasobów powodujące znaczącą ingerencję w ekosystem
• dehumanizacja jednostki – oddział nie ma znaczenia, liczy się tzw. “osobnik masowy”
• liczy się wolumen blisko akceptowalnym poziomie jakości, w danej kategorii cenowej
• nie liczy się erudycja, właśnie sprawność

Wada i zaleta:

• wytwory kulturowe przenikają się swobodnie nawzajem.

Przyczyny Makdonaldyzacji

Przewidywalność zachowań pracowników i klientów zaś efektywna obsługa w McDrive

• Pojęcie biurokracji (Maxa Webera) – to zakrojona na szeroką skalę zrzeszenie z hierarchicznie podporządkowanymi sobie elementami. Działa się w tamtym miejscu stricte określonym sposobem, opartym na przepisach (przewidywalne działalność ludzi, ponieważ pracują przy nadzorem i wedle sformalizowanych ustaleń). Jest to pewna budowa formalna, jakiś prototyp mcdonaldyzacji, bo zakłada skuteczność działania, liczy się obowiązek cząstkowe, a nie człowiek, oddział wykonuje te zadania na ogół zgodnie z instrukcją, w stricte określonej kolejności.
• Ważnym elementem jest racjonalizacja – wszelkie prawa, prawo mówiące gdy wynaleźć rozumny droga postępowania, optymalne środki do osiągnięcia konkretnego celu (zasoby ludzkie otrzymują pewne odkryte mechanizmy-algorytmy postępowania, których nie muszą wypatrywać, a przed chwilą przeprowadzać w tej chwili opracowane schematy).
• Każda organizacja biurokratyczna być może przeważyć do pewnych wypaczeń (dysfunkcji). Weber twierdził, iż jak urzędy będą właśnie sformalizowane, to przypuszczalnie pojawić się demoralizacja. Zakładał ponadto rygor liczbom – pewnemu systemowi. Nazwał ów organizm “żelazną klatką racjonalności”, co miało znaczyć, iż ustrój biurokratyczny nas zniewala, dehumanizuje, a ludność staje się ogromnie przewidywalne, natomiast człowiek nie będzie w stanie się przestawić pomijając tę klatkę.
• System Holokaustu – jest przykładem skrajnej racjonalizacji biurokratycznej i mcdonaldyzacji przekroczonej do granic potencjał. Do Holokaustu doszło, jak zostaliśmy do tego przygotowani strukturalnie i organizacyjnie (”zieleniec jest tajemniczy, podczas gdy likwidujemy chwasty”). Liczył się wówczas sprawny maszyneria unicestwiania i kalkulacyjność (tak dalece jest dozwolone i w jakim czasie zniszczyć).
• Ritzer prorokował, iż taki “organizm Holokaustu” być może się coraz ongi w społeczeństwie ponowić, iż nie było to widmo jednolite.

Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja

Szybka obsługa i możność łatwego porównywania cen podobnych produktów w firmach konkurencyjnych

• Najbardziej efektywna konstrukcja organizacyjna, np. stanowisko finansowy, to taka, która ma być najlepsza ze wszystkich – najszybsza. Przedstawiciel zorientowany jest na gdy najszybsze obsłużenie petenta, a nie jest kładziony napór na jakość.
• Kalkulacyjność w racjonalizacji i biurokratyzacji – kładzie się ścisk na przeliczenie w sumie co jest dozwolone, żeby skuteczność wszelkich czynności przynieść do liczb, tzw. “biurokratyczna tasiemka produkcyjna”. Placówka ma przeprowadzać swoje aktywność obojętnie który będzie produkt. Nie liczy się forma, jakkolwiek wielkość. W tej krokowości prawdopodobnie jaki pracuje mylnie, jednakże nie ma czegoś takiego podczas gdy uprawianie jakościowe – “dehumanizacja rozliczalności pracy”.
• Zachowanie ma być przewidywalne. Przewidywalność to rezultat racjonalności i biurokratyzacji, sposobność przewidywania behawior jednostki (jeżeli zachowania są inne to od razu są wyłapywane).
• Manipulowanie – organizacja biurokratyczna panuje ponad ludźmi stosując technologie, które nie wymagają udziału człowieka. Świat biurokratyzowany to glob uprzedmiotowiony, placówka traci swoją podmiotowość. Aktywność jednostki staje się automatyczne, człowiek jest machiną, jest czemuś przypisany, np. instytucji, urzędowi, czemuś co jest porządnie zorganizowane i niby steruje działaniem jednostki. Placówka nie szuka innego sposobu działania, bo sugeruje się jej, iż ów droga jest najważniejszy. Układ ów produkuje ludzi, którzy zaczynają wypełniać funkcje automatu.

Wg Webera formalna racjonalność to nieracjonalna racjonalność, to układ, kto dehumanizuje człowieka (nadawcę i odbiorcę, pracownika i petenta). Zmakdonaldyzowana obszar kulturowy masowa doprowadziła do odczłowieczenia człowieka. Jałowy racjonalizm to “żelazna klatka”. Ludność wtacza się w szczyptę, z czego nie ma wyjścia. Weber stworzył tzw. ramy instytucjonalne.

Elementy Mcdonaldyzacji

George Ritzer i Zygmunt Bauman powiedzieli, iż holokaust to przypadek współczesnej racjonalności biurokratycznej i twór współczesnej cywilizacji. Racjonalność świata stworzyła maleńko, co stało się takim wynaturzeniem. Eksterminacja proszek wszelkie cechy racjonalizacji inaczej makdonaldyzacji. Tenże sam człowiek stworzył sobie organizm, z którym stał się z technicyzowany. Eksterminacja pył być efektywnym mechanizmem unicestwiania ludzi i jak mówią charakteryzował się kalkulacyjnością – przeliczano, tak jak osób należało obrócić wniwecz. Cechą holocaustu była także przewidywalność, całkowity sprawa sądowa proszek twarz taśmy montażowej – przyjeżdżające i odjeżdżające wagony i samochody. Niedorzeczny racjonalizm przekroczył najśmielsze wyobrażenia. Nałogowiec od pewnej struktury biurokratycznej. Eksterminacja przypadkiem się w dziejach współczesnej kultury (poniżej pewnymi względami) powtórzyć.

Galeria Krakowska – środek główny punkt handlowego

W 1916 pojawiło się zupa siedlisko handlowe, niezadaszone, a w 1956 powstało w Minnesocie zadaszone ognisko handlowe. Ognisko handlowe to obszar, do którego jest dozwolone użyć 4 wyznaczniki makdonaldyzacji: skuteczność, przewidywalność, kalkulacyjność i manipulacyjność. Na domiar tego tego, iż jest miejscem handlowym, stało się dodatkowo miejscem spacerów, spotkań, itp. Rozpatrywanie koncernu Forda doprowadziła do stwierdzenia, iż teraz zakład przemysłowy seryjny jest zmakdonaldyzowany, to sznurek montażowa, w sąsiedztwie której pracują robotnicy-roboty. Ta taśmowość jest idealnie zorganizowana. Tasiemka montażowa jest przykładem racjonalności formalnej. Angaż człowieka ma być pracą efektywną, tym samym stanowisko na wysoką klasę pracowników szybkich i niewykwalifikowanych, którzy montują, ktoś robi szczyptę przewidywalnego. Przewidywalność to organizm swobodnie sprawdzalny. Mechaniczne wykonywanie pewnych czynności. Człowiek podległy taśmie montażowej, maksymalnie manipulowany, kto skazany jest do wykonywania przewidywalnych ograniczonych działań. Wąskie specjalizacje ludzkie alias zmuszanie człowieka do rutynowego powtarzania czynności. Tasiemka jest przykładem dehumanizacji, tu liczy się biegłość i szybkie wykonywanie danej czynności.

• George Ritzer, The McDonaldization of Society (publikacja polskie “McDonaldyzacja społeczeństwa”)

Zobacz też

• Mcpraca

Linki zewnętrzne

• Czy “złote łuki” opanują świat

Ten punkt wymaga umieszczenia w odpowiedniej kategorii.
Więcej informacji o kategoriach znajduje się na stronie Wikipedia:

Bernard Sikora (de Sikory) herbu Lis (znak szlachecki)

Szlachcic mazowiecki. W roku 1494 zniszczył namiot księcia Konrad III Purpurowy, kędyś w okolicy Raciąża, gdy ów wyruszył pochwycić ziemię Płocką. Został za to zmuszony na odsiadywanie kary wieży. Uwolniony z niej za poręką ojca Stanisława Sikory. Pewnie sympatyk króla Jan Olbracht, sprzymierzeniec włączenia Płocka do Korony Polskiej.

Brak więcej informacji o jego losach.

Przypisy

F. Papee „Jan Olbracht” s. 92 (oparte o księgę płocką wieczystej ziemskiej relacji wyroków II f. 193, wśród aktów raciąskich. Wiadomość oficjalna A. Wolfa).

Orlik 2012 – oprogramowanie rządowy zwrócony przede wszystkim do dzieci i młodzieży, mający na celu wybudowanie boisk w każdej gminie do 2012 roku. Ogłosił go w expose prezes rady ministrów Donald Tusk.

Wybudowanie każdego boiska ma się zaszpuntować w 1 mln zł netto. Jedną trzecią kosztów budowy pokrywka wspólnota, a resztę dokłada poziom i samorząd wojewódzki. Na boisku (30×62 metry) ze sztucznym oświetleniem i budynkiem sanitarnym wolno rżnąć w piłkę nożną, ręczną, koszykówkę i siatkówkę.

16 listopada 2008 r. oddano 100. „Orlika”, miało to obszar w Koszalinie. Program jest następujący:

• do końca 2008 - 500 boisk,
• do końca 2009 - 1000 boisk.

Przypisy

1. ↑ Tomasz Cylka, Orlik w Wielkopolsce ląduje z opóźnieniem. Opinia Wielkopolski. 24 września 2008. Dojazd: 16 listopada 2008.

Culture jamming (polskie odpowiedniki to „zagłuszanie fal kultury” azali “zagłuszanie kultury”) – indywidualistyczna prezencja odwrotu od wszelkich form mentalności stadnej – włączając w to wszelkie ruchy kulturowe, polityczne azali społeczne. Z definicji culture jamming nie jest w takim przypadku traktowane w charakterze ożywienie. Zjawa culture jamming z trudem zdefiniowiać zarówno w odniesieniu do jakiegoś specyficznego politycznego stanowiska azali przekazu, gdy i w odniesieniu do stanowiska azali przekazu kulturowego. Za społeczny wątek łączący różnorodne zjawiska culture jamming zaaprobować wolno zamiłowanie wyśmiania azaliż zażartowania z homogenicznej natury kultury popularnej, często z użyciem niekonwencjonalnych form komunikacji azaliż interwencji w publiczne wydarzenia zaś w zaaprobowany mowa (geurilla communication).

Culture jamming prawdopodobnie być zdefiniowane ja krzątanina artystyczny, lecz również taka określenie nie obejmuje całego repertuar działań określanym tym terminem. Culture jamming charakteryzowane jest często w charakterze postać działalności publicznej będącej w opozycji do komercjalizmu zaś wszelkiej idei kreowania kultury korporacyjnej . Powyższa określenie jest tymczasem również za wąska, tak aby ogarnąć wszystkie działania określane w charakterze culture jamming (określenie ta w wyższym stopniu pasuje do zjawiska określanego jak subvertizing).

Culture jamming od czasu do czasu wymaga transformacji mass mediów, iżby ich własnymi środkami komunikacji w prześmiewczy lub groteskowy droga skomentować podejście ich działania.

Do celów culture jammingu przelecieć można:

• “Dobry uciecha” (i zachęcanie do tego innych) kosztem dominujących nurtów społecznych – zdaniem culture jammerów wielu z ich dostawców bierze siebie za serio. Poniekąd sami culture jammerzy mogą się stać ofiarą „zakłócania”, chyba że ich działania stają się równie ziinstytucjonalizowane i pozbawione humoru gdy oryginalne obiekty zainteresowania culture jammingu.
• Rozbudzenie poczucia fascynacji najbliższym środowiskiem życia zainspirowane przez zamierzoną niejasność technik culture jammingu, które w założeniu mają sprzyjać wprawa do samorefleksji i niezależnego myślenia.
• Ukazywać sprzeczności między wizerunkami ikonicznymi, praktykami albo postawami, a realiami czy też postrzeganym jak przeczący aspektem danego przedmiotu, jaki stanowi cel zakłócania. Działania takie wykonywane są często w sferze symbolicznej, z powodu „przechwytywaniu” („detournement”) elementów popularnej ikonografii.

„Przechwytywanie” funkcjonuje tu w charakterze nauka zawodu wyznaczający artystyczne, ewentualnie społeczne działalność w którym wykorzystuje się te same środki, fragmenty albo elementy ikonografii przedmiotu, dzieła sztuki, tak aby uformować nowe utwór artystyczny, obiekt, którego obrączkowanie często stoi w opozycji do znaczenia oryginału. Terminu „przechwytywanie” w podobnym znaczeniu używali członkowie Międzynarodówki Sytuacjonistycznej. Guy Debord, kto nazywał “przechwytywanie” „płynnym językiem ideologii” owszem pisał o tej praktyce: „Przechwytywanie to odwrotność cytowania, powoływania się na akademicki estyma, kto ulega nieuchronnie zafałszowaniu z chwilą, jak przekształca sie w przytoczenie: część wykluczony z kontekstu, unieruchowmiony, odosobniony od swej epoki – globalnego układu odniesienia – i od konkretnego stanowiska, trafnego ewentualnie błędnego, jakie zajmował względem tego odniesienia. (…) Przejawia się w komunikacji świadomej tego, iż sama w sobie nie zawiera żadnej gwarancji, w zasadzie ostatecznej.”

• Prowokowanie do zaangażowania obywatelskiego i nawiązywania więzi społecznych.

Intecje culture jammerów wolno odróżnić (choć niekiedy intencje się pokrywają) od artystycznego przywłaszczenia (które odbywa się na rzecz celów ściśle artystycznych) zaś od wandalizmu (w przypadku, którego głównym zamiarem jest demolowanie), choć efekty działań wszystkich trzech aktywności są często trudne do odróżnienia. Niektóre prace street artowe czy też inne działania wolno przelecieć do dwóch, a chociażby trzech z powyższych kategorii.

Wykaz “zagłuszających” polskich artystów i grup artystycznych

• Kolektyw Pif-paf
• Radykalna Postępowanie Twórcza

Przypisy

1. ↑
2. ↑ Guy Debord Społeczeństwo spektaklu, tłumaczył Mateusz Kwaterko, PIW, Stolica Polski 2006.

Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh ewentualnie fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach dodatkowo fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Forma stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano nad 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich powyżej 2000.

Spis treści

• 1 Konstrukcja
• 2 Etymologia
• 3 Datowanie
• 4 Przeznaczenie
• 5 Przypisy

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (tak bywa ok. 20-50cm, pomimo tego bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami zaś sadzami. W granicach “podkowy” z reguły znajduje się płytka otchłań. Od czasu do czasu w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne szczątki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

• kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
• paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
• “pojemnika”, wyłożonego drewnem czy też kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się tlenek wodoru do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, iż bez liku z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, tudzież fiadh jest przymiotnikiem od słowa “łania” bądź “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że gros z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje nieco teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się podobnie, że nagrzana tlenek wodoru mogła podawać do kąpieli, prania ubrań ewentualnie na przestrzeni procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również serwować jak gatunek sauny. Niewykluczone, iż fulachtaí fia mogły realizować wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą jakby fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano zawiesina do oddzielnych naczyń, dodając zakwas zaś zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
5. ↑ Odpis artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.